Karta kierowcy to imienna, elektroniczna karta chipowa używana w tachografie cyfrowym. Identyfikuje kierowcę i zapisuje jego czas jazdy, przerwy, odpoczynki oraz inne aktywności. Jest przypisana do konkretnej osoby, dlatego nie wolno jej pożyczać ani używać karty należącej do innego kierowcy.
Kto musi posiadać kartę kierowcy?
Dokument jest wymagany podczas wykonywania przewozów pojazdami wyposażonymi w tachograf cyfrowy. Karta pozwala przypisać dane zapisane przez urządzenie do konkretnego kierowcy. Dzięki temu można sprawdzić, czy przestrzegane są przepisy dotyczące czasu prowadzenia, przerw i odpoczynku.
Obowiązek dotyczy przede wszystkim kierowców prowadzących:
- Pojazdy przeznaczone do przewozu towarów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.
- Pojazdy przeznaczone do przewozu więcej niż 9 osób razem z kierowcą.
Podstawą stosowania kart kierowcy i tachografów są między innymi przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014. Samo posiadanie prawa jazdy nie zastępuje karty. Kierowca wykonujący przewóz pojazdem objętym obowiązkiem tachografowym powinien używać własnego, ważnego dokumentu.
Jak wyrobić kartę kierowcy?
W Polsce karty kierowcy wydaje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych (PWPW). Wniosek można złożyć w formie papierowej albo elektronicznie, zgodnie z aktualną procedurą udostępnioną przez PWPW. Do wniosku dołącza się zazwyczaj:
- Kopię ważnego prawa jazdy.
- Aktualną fotografię kierowcy o wymiarach 35 × 45 mm, spełniającą wymagania dla dokumentów.
- Potwierdzenie wniesienia opłaty za wydanie karty.
- Dokumenty dodatkowe, jeśli wymagają ich indywidualna sytuacja kierowcy lub przepisy dotyczące osób posługujących się zagranicznym prawem jazdy.
Opłata wskazywana w przekazanych materiałach wynosi 172,20 zł. Ponieważ wysokość opłat może się zmieniać, przed wysłaniem wniosku należy sprawdzić aktualną kwotę w PWPW.
Karta kierowcy jest wydawana na 5 lat. Przy składaniu wniosku o odnowienie trzeba uwzględnić termin wygaśnięcia dotychczasowego dokumentu, aby nie powstała przerwa w możliwości legalnego wykonywania przewozów. Czas wydania prawidłowo złożonej karty może wynosić do 30 dni roboczych, choć kompletne wnioski bywają rozpatrywane szybciej.
Rodzaje kart do tachografu
W systemie tachografów funkcjonują różne karty. Różnią się przeznaczeniem i użytkownikiem:
| Rodzaj karty | Przeznaczenie | Użytkownik |
|---|---|---|
| Karta kierowcy | Rejestrowanie czasu jazdy, przerw, odpoczynków i innych aktywności | Kierowca |
| Karta przedsiębiorstwa | Zabezpieczenie dostępu do danych zapisanych w tachografie | Przedsiębiorstwo transportowe |
| Karta warsztatowa | Serwisowanie, kalibracja i sprawdzanie tachografu | Uprawniony warsztat |
| Karta kontrolna | Odczyt danych i kontrola aktywności kierowcy | Uprawnione służby kontrolne |
Karta kierowcy powinna znajdować się w tachografie podczas jazdy, gdy wymagają tego przepisy. Po zakończeniu pracy kierowca powinien ją wyjąć i mieć przy sobie. Dane z karty są następnie pobierane i archiwizowane przez przedsiębiorstwo zgodnie z obowiązującymi terminami.
Co zrobić po zgubieniu albo uszkodzeniu karty?
Utratę, kradzież, uszkodzenie lub wadliwe działanie karty należy możliwie szybko zgłosić PWPW. Kierowca powinien też złożyć wniosek o wydanie nowej karty. W wyjątkowej sytuacji można kontynuować jazdę bez działającego dokumentu przez maksymalnie 15 dni kalendarzowych, pod warunkiem udokumentowania przyczyny i wykonywania wymaganych wydruków z tachografu.
Postępowanie kierowcy powinno wyglądać następująco:
- Zgłoś kradzież na policji albo udokumentuj zgubienie, uszkodzenie lub wadliwe działanie karty.
- Powiadom PWPW i złóż wniosek o wydanie karty zastępczej lub nowej karty.
- Na początku i na końcu dnia pracy wykonaj wydruki z tachografu.
- Uzupełnij wydruki o dane kierowcy, numer prawa jazdy lub karty, opis aktywności oraz podpis.
- Przechowuj dokumenty potwierdzające zgłoszenie i złożenie wniosku na wypadek kontroli.
Jazda bez ważnej karty poza sytuacjami przewidzianymi w przepisach może skutkować sankcjami. W przekazanych materiałach wskazano następujące kwoty:
- 2000 zł dla kierowcy.
- 5000 zł dla firmy transportowej.
- 2000 zł dla osoby odpowiedzialnej za zarządzanie transportem.
Wysokość sankcji zależy od rodzaju naruszenia i aktualnych przepisów. Dlatego przy kontroli trzeba prawidłowo udokumentować awarię, utratę albo kradzież karty, zamiast traktować 15-dniowy okres jako stałe zwolnienie z obowiązku jej używania.
Karta kierowcy a Karta Kwalifikacji Kierowcy
Karta kierowcy i Karta Kwalifikacji Kierowcy to dwa różne dokumenty. Pierwsza służy do identyfikacji osoby w tachografie oraz zapisywania aktywności kierowcy. Karta Kwalifikacji Kierowcy potwierdza uprawnienia zawodowe, w tym kod 95, gdy wpisu nie można umieścić w polskim prawie jazdy, na przykład w przypadku niektórych kierowców posługujących się zagranicznym dokumentem.
Najprościej zapamiętać tę różnicę: karta kierowcy służy do tachografu, a karta kwalifikacji kierowcy potwierdza kwalifikacje zawodowe. Jedna nie zastępuje drugiej.
Jeżeli prowadzisz pojazd objęty obowiązkiem stosowania tachografu, potrzebujesz własnej, ważnej karty kierowcy. Bez niej zapis aktywności nie zostanie prawidłowo przypisany do osoby prowadzącej pojazd.
