Zasadniczo nie wolno wyprzedzać pojazdu silnikowego na skrzyżowaniu. Zakaz nie jest jednak bezwzględny – wyprzedzanie może być dozwolone na skrzyżowaniu o ruchu kierowanym, rondzie oraz wtedy, gdy wyprzedzany pojazd nie jest silnikowy, na przykład rower.
Jakie zasady obowiązują na skrzyżowaniu?
Podstawę stanowi art. 24 ust. 7 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis zabrania wyprzedzania pojazdu silnikowego jadącego po jezdni na skrzyżowaniu, ale wskazuje dwa wyjątki: skrzyżowanie o ruchu okrężnym oraz skrzyżowanie, na którym ruch jest kierowany.
Zakaz dotyczy więc samochodów, motocykli, motorowerów i innych pojazdów silnikowych. Nie można go rozszerzać na każdy pojazd lub każdego uczestnika ruchu. Znaczenie ma także sposób organizacji skrzyżowania.
Poniższa tabela pozwala szybko ocenić podstawowe sytuacje:
| Sytuacja | Czy wolno wyprzedzać? | Uwagi |
|---|---|---|
| Skrzyżowanie bez sygnalizacji i bez osoby kierującej ruchem | Nie, jeśli wyprzedzany jest pojazd silnikowy | To podstawowy przypadek objęty art. 24 ust. 7 pkt 3 PoRD |
| Skrzyżowanie z działającą sygnalizacją świetlną | Tak, jeśli nie obowiązuje inny zakaz | Jest to skrzyżowanie o ruchu kierowanym |
| Skrzyżowanie, na którym ruchem kieruje uprawniona osoba | Tak, jeśli manewr jest bezpieczny | Polecenia osoby kierującej ruchem mają znaczenie dla organizacji przejazdu |
| Rondo | Tak, jeśli pozwalają na to pozostałe przepisy | Rondo jest skrzyżowaniem o ruchu okrężnym |
| Rower lub inny pojazd niemechaniczny | Co do zasady tak | Zakaz z art. 24 ust. 7 pkt 3 dotyczy pojazdu silnikowego |
Ruch kierowany oznacza nie tylko obecność sygnalizacji świetlnej. Skrzyżowanie może być także kierowane przez uprawnionego policjanta lub inną osobę uprawnioną do wydawania poleceń. Sam fakt, że kierowca ma zielone światło, nie znosi jednak pozostałych obowiązków. Nadal trzeba stosować się do znaków, oznakowania poziomego, sygnalizować manewr i nie powodować zagrożenia.
Na rondzie wyprzedzanie jest dopuszczalne, ale zmiana pasa wymaga ustąpienia pierwszeństwa pojazdowi znajdującemu się na pasie, na który kierujący zamierza wjechać. Trzeba też sprawdzić, czy manewru nie zabrania linia ciągła albo inne oznakowanie.
Wyprzedzanie a omijanie – jaka jest różnica?
Zgodnie z art. 2 pkt 27 PoRD wyprzedzanie to przejeżdżanie obok pojazdu lub uczestnika ruchu, który porusza się w tym samym kierunku. Jeżeli pojazd stoi, mamy do czynienia z omijaniem, a nie z wyprzedzaniem.
Przykładem omijania jest przejazd obok samochodu zatrzymanego przed skrętem w lewo, autobusu stojącego na przystanku albo auta unieruchomionego przy krawędzi jezdni. Zakaz wyprzedzania na skrzyżowaniu nie obejmuje samego omijania.
Nie oznacza to jednak, że omijanie można wykonać bez sprawdzenia sytuacji. Nie wolno wjechać na tor ruchu pojazdów nadjeżdżających z przeciwka, przejechać przez linię ciągłą ani stworzyć zagrożenia. Trzeba też uwzględnić przejście dla pieszych, przejazd dla rowerów i inne obowiązujące zakazy.
Osobna zasada dotyczy pojazdu, który sygnalizuje zamiar skrętu w lewo. Zgodnie z art. 24 ust. 5 PoRD można go wyprzedzić z prawej strony, pod warunkiem że kierujący nie wjeżdża na część jezdni przeznaczoną do ruchu w kierunku przeciwnym. Taki manewr wymaga szczególnej ostrożności, bo skręcający może zasłaniać widoczność innym uczestnikom ruchu.
Na co uważać, nawet gdy wyprzedzanie jest dozwolone?
Skrzyżowanie pozostaje miejscem, w którym kierunki jazdy często się przecinają, a inni kierowcy mogą rozpocząć skręt lub zmianę pasa. Formalny wyjątek od zakazu nie oznacza, że każdy manewr będzie bezpieczny. Szczególne ryzyko występuje przy wyprzedzaniu pojazdu, który może skręcić w lewo albo w prawo.
Zanim zaczniesz manewr na skrzyżowaniu, sprawdź:
- Czy skrzyżowanie ma sygnalizację świetlną, ruch okrężny albo osobę kierującą ruchem.
- Czy wyprzedzany pojazd jest silnikowy, czy należy do wyjątków objętych innymi zasadami.
- Czy w lusterkach nie znajduje się pojazd, rowerzysta lub motocyklista, którego możesz zajechać.
- Czy wyprzedzany kierowca nie sygnalizuje zmiany kierunku jazdy lub zmiany pasa.
- Czy manewr nie wymaga przekroczenia linii ciągłej albo wjazdu na przeciwległy pas ruchu.
- Czy po wykonaniu manewru będziesz mieć miejsce do bezpiecznego opuszczenia skrzyżowania.
Szczególną ostrożność zachowaj przy pojeździe skręcającym w lewo. Kierowca jadący z przeciwka może ocenić sytuację na podstawie położenia pojazdu wyprzedzanego i nie spodziewać się auta pojawiającego się obok niego. Zasada ograniczonego zaufania ma tu bardzo konkretne znaczenie – nie zakładaj, że inni uczestnicy zauważyli twój manewr.
Najczęstsze pytania o wyprzedzanie na skrzyżowaniu
Najważniejsze wątpliwości można rozstrzygnąć w kilku krótkich odpowiedziach:
- Czy rower można wyprzedzać na skrzyżowaniu? Co do zasady tak, ponieważ rower nie jest pojazdem silnikowym. Przy wyprzedzaniu rowerzysty trzeba zachować co najmniej 1 metr odstępu i upewnić się, że manewr nie stworzy zagrożenia.
- Czy rondo jest wyjątkiem od zakazu? Tak. Rondo jest skrzyżowaniem o ruchu okrężnym, na którym wyprzedzanie jest dopuszczalne, o ile nie narusza innych przepisów, oznakowania ani zasad zmiany pasa.
- Czy można wyprzedzać na skrzyżowaniu z sygnalizacją? Tak, ponieważ jest to skrzyżowanie o ruchu kierowanym. Nadal obowiązują jednak ograniczenia wynikające z oznakowania, sygnalizowania skrętu i bezpieczeństwa manewru.
- Co grozi za wyprzedzanie pojazdu silnikowego na niedozwolonym skrzyżowaniu? Aktualny taryfikator przewiduje za to 1000 zł mandatu i 10 punktów karnych. W warunkach recydywy mandat może wzrosnąć do 2000 zł. Przy kolizji lub wypadku mogą pojawić się także dalsze konsekwencje prawne.
Najprostsza zasada brzmi więc: na skrzyżowaniu bez ruchu kierowanego nie wyprzedzaj pojazdu silnikowego. Najpierw ustal, czy sytuacja rzeczywiście jest wyjątkiem, a następnie oceń oznakowanie, widoczność i zachowanie innych uczestników ruchu.
